ZBIERAMY PODPISY POD APELEM DO PROKURATORA GENERALNEGO WS. WDROŻENIA WYTYCZNYCH DOTYCZĄCYCH POSTĘPOWANIA Z PEŁNOLETNIMI OFIARAMI ZGWAŁCEŃ

Utworzono: 2012-05-25

Fundacja Feminoteka, Pogotowie "Niebieska Linia" IPZ oraz Krajowe Centrum Kompetencji wystosują list otwarty do Prokuratora Generalnego w sprawie wytycznych prokuratorskich dotyczących postępowania z pełnoletnimi ofiarami zgwałceń i innych przestępstw seksualnych. Wytyczne zostały ogłoszone rok temu lecz z nieznanych przyczyn nie zostały podpisane i wdrożone przez Prokuratora Generalnego.

W naszej ocenie Wytyczne są dobrym, odpowiadającym potrzebom dokumentem. Powstały z uwzględnieniem szeregu umów i rekomendacji międzynarodowych w zakresie ochrony praw kobiet i pomocy dla ofiar przestępstw; podkreślają te aspekty kontaktu z pokrzywdzonymi, które są specyficzne dla sytuacji osób zgwałconych i które wobec tego wymagają szczególnego postępowania.

Apelujemy do organizacji oraz instytucji o poparcie i podpisanie niżej zamieszczonego listu otwartego. Swój akces można zgłaszać do 29 maja 2012 r. przesyłając imiennie na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.  nazwę, miejscowość i dane kontaktowe instytucji.

Inf. wł.

Treść listu

Prokurator Generalny

Andrzej Seremet

ul. Barska 28/30

02-315 Warszawa

Szanowny Panie,

W maju 2011 publicznie zaprezentowany został projekt Wytycznych Prokuratora Generalnego z dn. 9.05.2011 dotyczących postępowania z pełnoletnimi ofiarami zgwałceń i innych przestępstw seksualnych.

W naszej ocenie Wytyczne są dobrym, odpowiadającym potrzebom dokumentem. Powstały z uwzględnieniem szeregu umów i rekomendacji międzynarodowych w zakresie ochrony praw kobiet i pomocy dla ofiar przestępstw; podkreślają te aspekty kontaktu z pokrzywdzonymi, które są specyficzne dla sytuacji osób zgwałconych i które wobec tego wymagają szczególnego postępowania. Fakt, że wyposażone są w uzasadnienie dodaje im poznawczego waloru. Wdrożenie tych Wytycznych pozwoli na usunięcie zgłaszanych wad obecnej praktyki i wypracowanie stosownych reguł pracy z ofiarą, unikając wtórnej jej wiktymizacji. Wytyczne są istotnym elementem w budowaniu w Polsce tak bardzo potrzebnego systemu wsparcia dla ofiar. Obowiązując policję i prokuraturę, pozwalają wyeliminować obecnie często dramatyczną sytuację osób zgłaszających gwałt, mogą też być przedmiotem działań kontrolnych. Tymczasem dokument ten nadal nie zostały podpisany ani wdrożony w życie – od ponad roku czeka na Pana podpis.

Szacuje się, że w Polsce co roku około 95 tysięcy kobiet pada ofiarą przynajmniej jednej z form przemocy seksualnej - gwałtu, usiłowania gwałtu lub molestowania seksualnego. Liczba zgwałceń wśród mężczyzn jest nieznana, co nie oznacza, że nie doświadczają oni tego rodzaju przestępstwa. Brak wdrożenia Wytycznych w dużym stopniu jest odpowiedzialny za tolerowanie tego zjawiska. Statystyki wszczynanych spraw (ok. 1500 rocznie) oddają poziom determinacji pokrzywdzonych, ale nie skalę zjawiska. Jednym z głównych problemów w obszarze zgwałceń jest fakt bardzo niskiego poziomu ujawniania tych przestępstw. Na podstawie badań wiktymizacyjnych przyjmuje się, że w Polsce dochodzi do ujawnienia jedynie około 8% popełnionych przestępstw seksualnych. Przyczyną tego zjawiska jest między innymi brak wdrożenia Wytycznych. Pracownicy wymiaru sprawiedliwości często nie wiedzą bowiem, jak postępować z ofiarami gwałtów. Jak wynika
z analiz, przed złożeniem wniosku o ściganie, kobiety powstrzymuje m.in. obawa przed długotrwałym i poniżającym postępowaniem.

Gwałt jest jednym z najbardziej traumatyzujących przeżyć. Doświadczenie gwałtu powoduje u ofiar poważne problemy zdrowotne, zarówno fizyczne, jak i psychiczne, pociąga też za sobą konsekwencje społeczne i ekonomiczne. Objawy Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD), w tym m.in. uporczywe stany lękowe, bezsenność, depresja, deficyt koncentracji, diagnozuje się w ciągu miesiąca po zdarzeniu u 94% zgwałconych kobiet, po upływie miesiąca u 50-90% kobiet. Częściej objawy te diagnozuje się jedynie wśród żołnierzy, którzy wpadli w zasadzkę wroga. Ofiary gwałtu z powodu odczuwanych dolegliwości mają zmniejszoną możliwość zaspokajania swoich potrzeb i realizowania celów na polu zawodowym, edukacyjnym czy prywatnym. Według amerykańskich danych 50% ofiar napaści seksualnej rezygnuje z pracy ze względu na odczuwane dotkliwe konsekwencje. Trauma spowodowana doświadczeniem gwałtu przyczynia się również do zaburzenia życia seksualnego ofiar oraz do rozpadów małżeństw.

Warto podkreślić także, że, jak wynika z dostępnych informacji Polska prokuratura nieskutecznie ściga gwałty - w ponad 90% przypadków zgwałceń sprawcy pozostają bezkarni. Postępowania wszczęte w sprawie o zgwałcenie jedynie w 1/3 kończą się wnioskiem o akt oskarżenia i coraz częściej są umarzane. Także sprawy dotyczące zgwałcenia ze szczególnym okrucieństwem lub gwałtów zbiorowych. W Polsce za gwałt ze szczególnym okrucieństwem sprawca dostaje średnio 3,3 roku więzienia, a większość wyroków za gwałt jest w zawieszeniu.

Jak wynika z badań fundacji Feminoteka przeprowadzonych w 2011 roku instytucje publiczne w swoich działaniach na rzecz ofiar gwałtu nadal w dużej mierze kierują się stereotypami dotyczącymi współodpowiedzialności kobiety za gwałt. Ponadto działania instytucji publicznych na rzecz kobiet, które doświadczyły gwałtu lub próby gwałtu są fragmentaryczne i chaotyczne, opierają się na wyrywkowej wiedzy i nie pozwalają na podjęcie systemowych działań.

Dlatego apelujemy do Pana o jak najszybsze podpisanie Wytycznych Prokuratora Generalnego z dn. 9.05.2011 dotyczących postępowania z pełnoletnimi ofiarami zgwałceń i innych przestępstw seksualnych, by poprawić dramatyczną sytuację ofiar zgwałceń w naszym kraju.

 

Joanna Piotrowska, prezeska fundacji Feminoteka

Renata Durda, kierowniczka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy „Niebieska Linia”

Monika Płatek, kierowniczka Zakładu Kryminologii w Instytucie Prawa Karnego WPiA UW, członkini Stowarszenia

Konrad Wojterkowski, szef Krajowego Centrum Kompetencji (organizator "Kocham. Nie biję", "Kocham. Reaguję")

Sergio de Arana, inicjator akcji społecznej „Popieramy Konwencję o przeciwdziałaniu przemocy wobec kobiet”


Do pobrania: