MALTRETOWANIE DZIECI A ALKOHOL - RAPORT WHO 2006

Kategoria: Artykuły
Utworzono: 2007-07-10
Administrator NL

Badania potwierdzają, że alkohol jest znaczącym czynnikiem mającym wpływ na maltretowanie dzieci. Pokazują one również, że bycie maltretowanym w dzieciństwie ma wpływ na zwiększone prawdopodobieństwo ryzykownego lub szkodliwego spożywania alkoholu w życiu dorosłym.

Według najnowszej definicji, sformułowanej przez Międzynarodową Organizację Nauk Medycznych i Światową Organizację Zdrowia, maltretowanie dziecka to każde zamierzone lub niezamierzone działanie osoby dorosłej, społeczeństwa lub państwa, które wpływa ujemnie na zdrowie, rozwój fizyczny lub psychospołeczny dziecka. W 2000 roku na świecie stwierdzono około 57 tys. przypadków zabójstw dzieci do lat 15, z czego najwięcej dotyczyło dzieci w wieku od 0 do 4 lat. W Stanach Zjednoczonych około 906 tys. dzieci było w 2003 roku ofiarami maltretowania. Badania porównawcze nad maltretowaniem dzieci, przeprowadzone w Chile, Egipcie, Indiach i na Filipinach, pokazały, że odsetek matek, które przyznają się do bicia dziecka przedmiotami (w inną część ciała niż pośladki), wahał się od 4% w Chile do 36% w Indiach. Analizując dane statystyczne, należy jednak pamiętać o istnieniu różnic kulturowych w podejściu do rodzicielstwa i różnic w definiowaniu zjawiska maltretowania dziecka, oraz o tym, że wiele państw w ogóle nie odnotowuje przypadków maltretowania dzieci.

Powiązania pomiędzy alkoholem a maltretowaniem dzieci

Wielu badaczy wskazuje na silne związki pomiędzy piciem alkoholu a stosowaniem przemocy interpersonalnej w ogóle. Takie powiązania można zauważyć także pomiędzy alkoholem a maltretowaniem dzieci:

Skala zjawiska

Badania przeprowadzone w wielu krajach, wskazują na powiązania pomiędzy szkodliwym piciem alkoholu a maltretowaniem dziecka (np. RPA, Kolumbia, Łotwa, Litwa, Mołdawia, Macedonia, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania). Jednak badania określające ilościową skalę problemu, są prowadzone rzadko i dotyczą głównie krajów o wysokich dochodach. Z kolei tam, gdzie dane są dostępne, występują różnice w użytej metodologii, które utrudniają dokonanie porównań. Trzeba też zauważyć, że wiele przypadków znęcania się nie jest w ogóle notowanych przez opiekę zdrowotną i wymiar sprawiedliwości. Z dostępnych badań płyną jednak następujące wnioski:

Raporty dotyczące spraw o opiekę nad dzieckiem odnotowują szkodliwe picie alkoholu przez rodziców. Raporty zazwyczaj nie precyzują, czy alkohol był spożywany bezpośrednio przed maltretowaniem dziecka, ale zawierają informacje o nadużywaniu alkoholu w charakterystyce rodzica. Na przykład:

Czynniki ryzyka

Wśród czynników, które zwiększają ryzyko stosowania wobec dzieci przemocy, badacze wymieniają: bezrobocie, biedę, społeczną izolację rodziców, przemoc domową występującą w domu rodzinnym, wychowywanie dziecka przez samotnego rodzica bądź życie w przeludnionym gospodarstwie domowym. Dziecko, którego rodzic szkodliwie bądź ryzykownie pije, jest narażone na większe ryzyko bycia maltretowanym. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy oboje rodzice mają problem z alkoholem.

Nastolatki, których rodzice mało angażują się w wychowanie albo te, które doświadczyły przemocy fizycznej bądź seksualnej, są w grupie podwyższonego ryzyka regularnego picia. Z częstym piciem przez nastolatki wiążą się takie problemy, jak wagary, słabe wyniki w nauce czy czyny przestępcze, co zwiększa ryzyko przemocy fizycznej ze strony rodzica. Dorośli, którzy doświadczyli maltretowania w dzieciństwie, mają większą skłonność do picia i fizycznej przemocy w stosunku do własnych dzieci.

Dzielnice o większym zagęszczeniu punktów sprzedaży alkoholu, mają większy problem z maltretowaniem dzieci. Tam, gdzie jest więcej sklepów prowadzących sprzedaż alkoholu, występuje więcej przypadków przemocy fizycznej w stosunku do dzieci, z kolei tam, gdzie przeważają bary, częściej obserwuje się przypadki zaniedbań. Należy zauważyć, że dzielnice, w których jest dużo punktów sprzedaży alkoholu, są często ubogie i przeludnione. W konsekwencji jest w nich mniej środków na wsparcie rodzin, co ogranicza rozwój pomocy socjalnej, która może zapobiec przypadkom znęcania się na dziećmi.

Skutki

Konsekwencjami przemocy fizycznej są urazy (np. siniaki, oparzenia, złamania) i symptomy związane ze stresem, jak na przykład zaburzenia snu. W najcięższych przypadkach urazy powstałe w wyniku maltretowania, mogą mieć skutek śmiertelny. U ofiar, zarówno w dzieciństwie, jak i późniejszym życiu, występują takie problemy jak lęk, depresja czy próby samobójcze. Zwiększają one ryzyko nadużywania alkoholu lub narkotyków. Szacuje się, że molestowanie w dzieciństwie powoduje 4-5% przypadków nadużywania alkoholu u mężczyzn i 7-8% u kobiet. Ofiary są również bardziej narażone na przejawianie tendencji do przemocy w późniejszym życiu (znęcanie się nad dzieckiem, przemoc w stosunku do partnera). Maltretowanie dziecka i późniejsze problemy z alkoholem mogą wpływać na przenoszenie problemu przemocy z jednego pokolenia na następne. Maltretowane dziecko ma gorsze wyniki w nauce, co często skutkuje posiadaniem gorzej płatnej pracy w dorosłym życiu. Ponadto niektóre badania wykazały, że zarówno mężczyźni, jak i kobiety, którzy doświadczyli maltretowania w dzieciństwie, są narażeni na większe ryzyko związania się w przyszłości z partnerem z problemami alkoholowymi, małżeńskimi bądź rodzinnymi.

Zapobieganie

Aby zapobiec zjawisku znęcania się nad dziećmi, stosuje się wiele strategii. Najczęściej są to: organizowanie szkoleń dla rodziców w celu podniesienia ich kompetencji wychowawczych, prowadzenie kontroli odpowiednich służb społecznych pod kątem znęcania się nad dziećmi, tworzenie instytucji pomagających ofiarom przemocy i wdrażanie do szkół programów edukacyjnych. Powiązania, które występują pomiędzy maltretowaniem dziecka a spożyciem alkoholu, skłaniają do podjęcia działań mających na celu ograniczenie spożywania alkoholu. Działania te zmierzają w kierunku:

W krajach o niskich i średnich dochodach wysiłki zmierzające do umocnienia i rozszerzenia licencjonowanej sprzedaży alkoholu mogą przynieść ograniczenie przypadków znęcania się nad dziećmi spowodowanego piciem alkoholu. Ochrona dzieci przed maltretowaniem staje również przed wyzwaniem, jakim jest kulturowa i indywidualna presja dotycząca ukrywania przypadków znęcania się. Prawne wymagania zgłoszenia takich przypadków nie są powszechne, ponadto członkowie rodzin i społeczności mogą niezbyt chętnie szukać profesjonalnej pomocy z obawy przed przyniesieniem wstydu rodzinie bądź odwetem. Wykrycie przypadków maltretowania dzieci związanego z alkoholem i ułatwienie interwencji mogą ulec poprawie poprzez:

Rola publicznej służby zdrowia

Publiczna służba zdrowia powinna reagować w przypadkach przemocy. Jej działania, jeżeli chodzi o związki szkodliwego picia i maltretowania dzieci, obejmują:

Polityka

Zarówno szkodliwe picie alkoholu, jak i picie ryzykowne zostały uznane na całym świecie za kluczowy problem dla publicznej służby zdrowia, wymagający pilnego zajęcia się nim. Organizacje zdrowotne, zarówno na poziomie państw, jak i międzynarodowym, odgrywają podstawową rolę we wspieraniu polityki państwa nakierowanej na rozwiązanie problemu picia alkoholu i powiązanego z nim maltretowania dzieci. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi szeroko zakrojone programy na rzecz prowadzenia badań, wypracowania efektywnych środków zapobiegawczych i wprowadzenia przez państwa członkowskie polityki zmierzającej do zmniejszenia szkodliwego i ryzykownego picia alkoholu przez dorosłych i maltretowania dzieci.

Jeżeli chodzi o alkohol, działania te obejmują opracowanie i rozpowszechnianie informacji na temat konsumpcji alkoholu, wyników badań z tego obszaru pochodzących z różnych państw, jak również wypracowanie polityki w stosunku do alkoholu, wspieranie państw w działaniach na rzecz monitorowania konsumpcji alkoholu oraz promowanie zapobiegania, wczesnego wykrywania i sposobów postępowania z zaburzeniami spożycia alkoholu przez publiczną służbę zdrowia. Rezolucja Światowego Zgromadzenia Zdrowia „Problemy zdrowia publicznego spowodowane szkodliwym piciem alkoholu” (WHA58.26) z 2005 roku dokonuje rozpoznania społecznych i zdrowotnych konsekwencji szkodliwego picia alkoholu i wymaga od państw członkowskich stworzenia i zastosowania efektywnych strategii dla ich zmniejszenia oraz prowadzenia badań w celu udowodnienia skuteczności podjętych działań.

Jeżeli chodzi o przemoc, działania WHO obejmują Międzynarodową Kampanię na rzecz Przeciwdziałaniu Przemocy. Celem rozpoczętej w 2002 roku kampanii jest zwrócenie uwagi międzynarodowej opinii publicznej na problem przemocy (w tym maltretowania dzieci), pokazanie roli publicznej służby zdrowia w jej zapobieganiu i prowadzenie międzynarodowych, regionalnych i państwowych działań na rzecz zapobiegania przemocy. Podejście WHO do zapobiegania przemocy zostało zawarte w „Światowym raporcie na temat przemocy i zdrowia”(World report on violence and health). Światowe Zgromadzenie Zdrowia uchwaliło w 2003 roku rezolucję WHA56.24, zachęcającą państwa członkowskie do zastosowania się do zaleceń zawartych w raporcie i wzywającą Sekretariat do współpracy z państwami członkowskimi w tworzeniu polityki zdrowia publicznego, programów zapobiegania przemocy i łagodzenia jej skutków. Ponadto, aby stworzyć forum dla wymiany informacji praktycznych pomiędzy rządami i instytucjami zajmującymi się problemem przemocy, został ustanowiony Sojusz Zapobiegania Przemocy.

Międzynarodowe działania w sprawie maltretowania dzieci obejmują: Konwencję Praw Dziecka, uchwaloną przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w listopadzie 1989 roku, oraz Studium na Temat Przemocy w Stosunku do Dzieci (Study on Violence Against Children), wydane przez Sekretarza Generalnego w październiku 2006 roku. Ponadto UNICEF (United Nations International Children’s Emergency Fund) wspiera państwa we wprowadzaniu środków zapobiegających przemocy, pracując na rzecz ochrony dzieci przed przemocą i wskazując na rolę, jaką nadużywanie alkoholu może pełnić w maltretowaniu dzieci.

Więcej informacji można znaleźć na stronach:
http://www.who.int/violence_injury_prevention
http://www.who.int/substance_abuse/en
http://www.who.int/substance_abuse/terminology/who_lexicon/en

Artykuł powstał na podstawie raportu Child Maltreatment and Alcohol - WHO 2006

Maria Burek

Artykuł zamieszczony w numerze 2/49/2007 Dwumiesięcznika „Niebieska Linia”
www.pismo.niebieskalinia.pl