Szkoła bez przemocy

Joanna Knap, Małgorzata Retko

Niebieska Linia nr 5 / 2006

 

W Polsce funkcjonuje ponad 30 tys. szkół, w których na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i średnim uczy się ponad 6 mln uczniów. Wydaje się, że agresja w szkołach jest zjawiskiem, które z roku na rok przybiera na sile i staje się coraz większym problemem.

Media pełne są doniesień o kolejnych przypadkach pobić uczniów przez rówieśników, znęcania się psychicznego, przemocy nauczycieli wobec dzieci, a coraz częściej także agresji uczniów wobec nauczycieli. Jednocześnie obniża się wiek zarówno sprawców, jak i ofiar przemocy w szkole. Wzrost zachowań agresywnych na terenie szkoły potwierdzają badania społeczne i statystyki policyjne. Fakty sygnalizują potrzebę stworzenia w szkołach systemu zapobiegania przemocy.

Naprzeciw problemowi agresji wśród dzieci i młodzieży wyszli organizatorzy kampanii społecznej "Szkoła bez przemocy". Jej celem jest przeciwdziałanie przemocy w polskich szkołach przez zwiększenie świadomości problemu, zmianę postaw wobec przemocy, a także dostarczenie szkołom konkretnego wsparcia i narzędzi, które skutecznie i systemowo zwalczałyby to zjawisko.

Na potrzeby kampanii "Szkoła bez przemocy" w marcu 2006 roku Centrum Badania Opinii Społecznej zrealizowało ogólnopolskie badania socjologiczne na próbie uczniów, nauczycieli i rodziców. Ich celem była wszechstronna diagnoza zjawiska przemocy w szkołach. Według dr. Anny Gizy-Poleszczuk na podstawie wyników badań można wnioskować, że podstawowymi problemami polskiej szkoły są izolacja szkoły od szerszego otoczenia oraz subiektywizm szkolnych ocen przekładający się na konflikty między uczniami oraz między uczniami a nauczycielami.

Wyniki badań stały się punktem wyjścia dla działań realizowanych w ramach kampanii, która została zainaugurowana 21 kwietnia 2006 roku. Do czerwca 2006 roku w dziennikach regionalnych grup wydawniczych Polskapresse i Orkla Press Polska ukazało się aż 678 publikacji na temat kampanii. Dziennikarze opisywali głównie pozytywne działania - podawano porady dotyczące radzenia sobie z przemocą oraz przykłady dobrych praktyk.

Pisano także o skali i przejawach zjawiska przemocy w szkołach oraz o samej akcji. Do kampanii włączyli się również czytelnicy dzienników, biorąc udział w dyskusjach, czatach, pisząc listy oraz proponując własne rozwiązania problemu.

Pierwszy etap zakończył się ogłoszeniem 9 czerwca 2006 roku kodeksu, który powstał przy współpracy Rady Programowej oraz partnerów merytorycznych. W kodeksie można znaleźć standardy, jakie powinna spełniać i jakimi powinna kierować się szkoła działająca na rzecz ograniczenia przemocy na swoim terenie. Kodeks został przygotowany w dwóch wersjach - dla dorosłych i starszych uczniów oraz dla młodszych uczniów.

Do końca września szkoły mogły zgłaszać swój udział w kolejnym etapie kampanii. Warunkiem uczestnictwa jest deklaracja przestrzegania kodeksu "Szkoły bez przemocy".

Do kampanii przyłączyło się 2 755 szkół - niemal 10% wszystkich w Polsce (dane z 10.10.2006 r.).

Pełna lista szkół znajduje się na stronie internetowej kampanii www.szkolabezprzemocy.pl.

Szkoły, które zobowiązały się do przestrzegania zasad kodeksu "Szkoły bez przemocy" i podejmowania konkretnych działań zapobiegających agresji, wspierane są doradztwem i materiałami metodycznymi. To jednak nie wszystko. Szkoły uczestniczące w kampanii, mogą wziąć udział w konkursie na najlepsze projekty działań zapobiegających przemocy i agresji. Organizatorzy przeznaczyli na nagrody 320 tys. zł.

Szkoły, które uczestniczą w kampanii, mają możliwość zgłoszenia się do dobrowolnego audytu sytuacji w szkole oraz występowania na jej terenie przemocy i agresji. Jego głównym celem jest pomoc szkołom w rzetelnej analizie źródeł problemów i skali zjawiska, co ma pomóc w skutecznym przeciwdziałaniu przemocy i agresji oraz innym problemom wychowawczym. Efektem badania będą także opracowania naukowe dotyczące przemocy w szkołach. Audyt będzie realizowany w listopadzie i grudniu 2006 roku.

Audyt będzie polegał na przeprowadzeniu przez niezależnych badaczy wywiadów ankietowych zarówno z uczniami, jak i nauczycielami. Sondaż zostanie przeprowadzony z uwzględnieniem wszelkich rygorów badań społecznych - będzie w pełni anonimowy, respondenci będą wybierani losowo, a wyniki dotyczące poszczególnych szkół nie będą publikowane (publikowane będą jedynie analizy zbiorcze). Ankiety zostały przygotowane przez prof. Janusza Czapińskiego przy współpracy dr. Anny Gizy-Poleszczuk.

Każda z uczestniczących w audycie szkół otrzyma wyniki na swój temat wraz z analizą zbiorczą dotyczącą pozostałych szkół. Decyzja o ewentualnym upublicznieniu tych informacji będzie leżała w wyłącznej gestii szkoły.

Audyt jest całkowicie dobrowolny i może w roku szkolnym 2006/07 objąć około 200 szkół.

Od początku roku szkolnego dziewiętnaście dzienników regionalnych publikuje materiały informacyjne i poradnikowe na temat przeciwdziałania przemocy. Dziennikarze upowszechniają sprawdzone w szkołach dobre rozwiązania. Publikacje te można również znaleźć na stronie.

Organizatorami kampanii "Szkoła bez przemocy" są grupy wydawnicze Polskapresse i Orkla Press Polska przy współpracy Fundacji Grupy TP.

Kampania realizowana jest przez 19 dzienników regionalnych obu grup.

 

www.szkolabezprzemocy.pl

 

 

J. K., M. R.