Toksyczna miłość

Kategoria: Aktualności i wydarzenia
Centrum Informacji NL

ekspert radzi nDopóki kobieta nie rozpozna sieci manipulacji i kłamstw, jakimi posługuje się jej partner, a także nie zrozumie, w jakim celu on to robi, dopóty nie ma szans na stawienie mu oporu i zmianę we wspólnej relacji. Jak zatem rozpoznać, że partner jest osobą toksyczną?

Odpowiedź na pytanie, czym jest miłość od zarania dziejów nurtowała zarówno wielkich filozofów, jak i zwyczajnych ludzi. Trudno spotkać kogoś, kto w swoim życiu nigdy nie szukał miłości, To dzięki niej jesteśmy zdolni do nietuzinkowych zachowań burzących stare struktury, by to co „nowe” mogło zaistnieć i zrealizować się w poczuciu osobistego spełnienia.

Miłość jest głęboką relacją międzyosobową, która angażuje dwoje osób na wielu poziomach ich istnienia: fizycznym, psychicznym, moralnym czy duchowym. Istnieją osoby, dla których miłość nieodłącznie wiąże się z cierpieniem. Są przekonane, że im bardziej cierpią, tym bardziej kochają i być może tylko wtedy zasługują na miłość. Jednak cierpienie nie jest efektem zdrowej i pięknej relacji, lecz często skutkiem trwania w toksycznym związku. Jak zatem rozpoznać, że nasz partner jest osobą toksyczną?

Toksyczni ludzie
Klientki „Niebieskiej Linii” dość często w czasie rozmowy z psychologiem przywołują w pamięci obraz swojego partnera z początków znajomości, zanim mocno się zaangażowały w intymną i jak się potem okazało – niszczącą relację. Zazwyczaj jest to wizerunek kogoś, kto może być tym wyśnionym, wymarzonym i upragnionym partnerem. Taki mężczyzna doskonale wie, co kobieta chce usłyszeć i właśnie trafiając „w punkt”, daje jej poczucie, że to on stanowi dla niej tę jedyną na świecie bratnią duszę. Jest niezmiernie zainteresowany wszystkim, co dotyczy wybranki, dając jej do zrozumienia, jak bardzo jest dla niego ważna. Jak to się dzieje, że po pewnym czasie zamiast mężczyzny idealnego, ujawnia się człowiek bezwzględny i nierzadko działający bez najmniejszych skrupułów?

Okazuje się, że toksyczni ludzie są jak kameleony. Potrafią zrobić doskonałe pierwsze wrażenie. Perfekcyjnie kamuflują się, korzystając z wielu masek, którymi dysponują i dokładnie wiedzą, którą z nich użyć w konkretnej sytuacji, aby osiągnąć zamierzony cel. Dlatego zakochana, niesiona na fali fascynacji i zauroczenia kobieta może nie mieć świadomości, że za chwilę ideał pokaże swą prawdziwą twarz – okrutnego krzywdziciela.

Zdrowego związku nie da się stworzyć z „kimkolwiek”, a na pewno nie z „kameleonem”. Są zachowania, które powinny budzić czujność już na początku związku, ponieważ mogą świadczyć o tym, że partner jest osobą toksyczną i wspólne z nim życie źle rokuje na przyszłość. Należy też mieć świadomość, że wspomniany „kameleon” może być zarówno mężczyzną, jak i kobietą.

Wiążąca siła manipulacji
Jak pisze Susan Forward (Forward; Frazier, 2018) dopóki kobieta nie rozpozna sieci manipulacji i kłamstw, jakimi posługuje się jej partner, a także nie zrozumie, w jakim celu on to robi, dopóty nie ma szans na stawienie mu oporu. S. Forward zidentyfikowała szeroki wachlarz technik często stosowanych przez nałogowych kłamców, opierających się zazwyczaj na zaprzeczaniu lub skruszonych wyznaniach.

Przykładem mogą być:

Zaprzeczanie: „Nic podobnego”
Wyparcie się wszystkiego okazuje się dla toksycznego mężczyzny najprostszym sposobem obrony. Przyparty do muru niezaprzeczalnymi dowodami toksyczny partner zazwyczaj z powodzeniem stosuje tę technikę. Przyłapany w dwuznacznej sytuacji z inną kobietą partner mojej klientki w ułamku sekundy potrafił się odnaleźć, kierując do niej słowa przepełnione oburzeniem: Kto, ja...? Nigdy bym czegoś takiego nie zrobił! O co ty mnie posądzasz? Chyba oszalałaś? Nieprawda! Nie mam pojęcia o co ci chodzi? Chciałem tylko wesprzeć będącą w silnym kryzysie koleżankę i niewinnie ją przytuliłem! Tak mi przykro, że mnie podejrzewasz. Kiedy stałaś się taka nieufna? Chyba masz jakąś paranoję! Powinnaś się wstydzić, że nie masz ludzkich uczuć!

Siła jego wypierania się i przekonywania była tak duża, że klientka poczuła, że faktycznie jest bezduszna i egoistyczna.

Wyznanie pełne skruchy
Dla niektórych toksycznych mężczyzn wymyślanie skomplikowanych intryg jest nadmiernie angażujące i co za tym idzie męczące, a ponieważ nie lubią się zbytnio wysilać obierają inny sposób polegający na okazaniu skruchy co powoduje u kobiety odwrócenie jej uwagi i pojawienie się nowej nadziei na rozpoczęcie wszystkiego od nowa.

Mąż kolejnej klientki „Niebieskiej Linii ”, który roztrwonił całe oszczędności ich wspólnego życia, gdy prawda wyszła na jaw ze łzami w oczach, na kolanach, drżącym głosem wyznał: Tak... zrobiłem to... Nie mogę dłużej cię okłamywać. Jestem draniem, który schrzanił wszystko. Jest mi przykro, że cię zawiodłem. To się już nigdy nie powtórzy, jeśli tylko dasz mi szansę, to przysięgam, że odbuduję wszystko, co straciłem.

Gdy klientka postanowiła wybaczyć lekkomyślnemu małżonkowi i dać mu szansę na kontynuowanie ich małżeństwa, ten po roku rozpoczął regularne zaciąganie kolejnych kredytów bez jej wiedzy. To doświadczenie sprawiło, że klientka zaczęła myśleć o sobie jak o kimś naiwnym i głupim. Im więcej zastanawiających sygnałów pojawi się w relacji partnerskiej, tym wcześniej powinna zapalić się „czerwona lampka” wskazująca na to, że być może jest to związek toksyczny.

Poniżej przytoczę kilka wskazówek, które mogą być pomocne w rozszyfrowaniu toksycznego partnera, bowiem na pierwszy rzut oka zachowania zdrowego partnera niczym nie różnią się od zachowań toksycznego egoisty. Im dłużej pozostaje się w chorej relacji, tym większe jest ryzyko wpadnięcia w pułapkę i obarczania siebie winą. Pojawia się wówczas myślenie, że z partnerem jest wszystko w porządku, a problemy wynikają z naszych wygórowanych względem niego oczekiwań. W swojej pracy w Pogotowiu „Niebieska Linia” zachęcam klientki, aby zastanowiły się nad poniższymi pytaniami i stwierdzeniami:

Oznaki toksycznego związku:

Sprawdź, jak się przy nim czujesz
Czym się kierować, aby trafnie odpowiedzieć na powyższe pytanie: sercem czy umysłem? Najlepiej jest wsłuchać się w reakcje płynące ze swojego ciała:

Sprawdź, czy partner szanuje twoje granice
Jeśli twój partner narusza twoje granice, a ty uświadamiasz sobie, że coraz częściej z lęku przed nim mu ulegasz, to może być oznaką, że znalazłaś się w toksycznej relacji. Zastanów się, czy:

Sprawdź, jak wygląda wasza komunikacja i jak rozwiązujecie konflikty
Jednym z najważniejszych czynników decydujących o powodzeniu w relacji jest umiejętna komunikacja. Jeśli na tym polu często coś szwankuje, to należy zastanowić się nad kontynuowaniem związku.

Zastanów się, czy:

Sprawdź, jak wyglądają wasze relacje z innymi ludźmi
Toksyczny partner stara się sukcesywnie ograniczać kontakty bliskiej osoby z innymi ludźmi (rodziną, znajomymi). Wymaga wyłączności, tłumacząc, że nikt więcej nie jest do szczęścia potrzebny, bo najważniejsza jest wasza relacja.

Zastanów się, czy:

Sprawdź, jakie zachowania twojego partnera wydają ci się dziwne
Bywają zachowania, które powinny wzbudzić czujność i zastanowienie, jak rokują na przyszłość.

Zastanów się, czy:

Sprawdź, co was łączy, a co dzieli
Jest takie powiedzenie, że przeciwieństwa się przyciągają, ale czy na pewno? Jeśli ważne zasady, wartości i priorytety dwojga ludzi w związku się rozmijają, to relacja z czasem staje się obciążeniem.

Zastanów się, czy:

Co myślisz o waszej wspólnej przyszłości?
Bycie w związku, zwłaszcza w jego początkowej fazie, może sprawiać, że partnerzy skupiają się wyłącznie na teraźniejszości i pragną żyć uczuciem „tu i teraz”. Nieważne, co będzie potem, najważniejsze jest, aby teraz było pięknie i romantycznie. Poczucie wspólnoty z ukochanym człowiekiem niekiedy sprawia, że otaczający świat i nasze obowiązki schodzą na dalszy plan.

Łatwo wówczas poświęcać się i rezygnować z siebie, ofiarowując swój czas, myśli i siebie bliskiej osobie. Jeśli jednak jeden z partnerów jest przeciwny rozwojowi i jakimkolwiek zmianom drugiej osoby, to warto się zastanowić, czy kontynuować relację, w której nie ma przyzwolenia na osobistą wolność, autonomię i rozwój.

Zastanów się, czy:

Jeśli osoba czytająca powyższe pytania (zdania) uświadomi sobie, że na wiele z nich może dać twierdzącą odpowiedź, to może oznaczać, że znalazła się w toksycznym związku z osobą, z którą nie zbuduje trwałej, pozytywnej i satysfakcjonującej obydwie strony relacji. Należy pamiętać, że każde pragnienie i każda potrzeba realizowana kosztem drugiego człowieka prędzej czy później może przynieść rozczarowanie, zamiast tak bardzo pożądanego spełnienia.

Autorem tekstu jest Ewa Foks – psychoterapeutka, certyfikowana specjalistka ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie, pracuje w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” Instytutu Psychologii Zdrowia, Warszawa.

Materiał Niebieskiej Akademii Warszawskiej, projekt finansuje Miasto Stołeczne Warszawa. 
LOGO biale finansowanie