Opieka nad dzieckiem w Wielkanoc - jakie możliwości mają rodzice, gdy nie mieszkają razem?

ekspert radzi nTo jak będzie wyglądało sprawowanie opieki nad dzieckiem w Święta Wielkanocy 2020 roku głównie zależy od rodziców. Rodzice w niewielkim zakresie mogą liczyć w obecnej sytuacji na wsparcie państwa w przypadku konfliktu w tym zakresie pomiędzy nimi i to tylko w tych najtrudniejszych przypadkach.

Jeśli relacja pomiędzy rodzicami na to pozwala, mogą oni samodzielnie uregulować opiekę nad dzieckiem przez okres świąt. Takie porozumienie może zmieniać orzeczenie sądowe regulujące kontakty i wcześniejsze ugody. Ze względów praktycznych warto, aby takie porozumienie przybrało formę pisemną: papierową lub w postaci korespondencji elektronicznej. Treść takiego porozumienia może ustalać sposób opieki, a w sytuacji, gdy bezpieczeństwo dziecka tego wymaga, może być to kontakt za pośrednictwem urządzeń elektronicznych.

Gdy rodzice nie potrafią się porozumieć
W sytuacji, gdy rodzice mają problemy w komunikacji ze sobą, warto skorzystać z pomocy mediatora. Co ważne, istnieje możliwość przeprowadzenia mediacji przy użyciu komunikatorów (np. Skype), zaś wielu mediatorów i ośrodków mediacyjnych umożliwia przeprowadzenie takiej mediacji, (jak chociażby Stowarzyszenie Mediatorów Rodzinnych). Pamiętajmy, że mediacja daje możliwość usystematyzowania rozmowy, udrożnienia komunikacji, doprowadzenia do ugody. Warto w tym miejscu podkreślić, iż ugodę mediacyjną można skierować do sądu celem jej zatwierdzenia - jeśli to nastąpi, ma ona moc ugody sądowej. Bez tego sądowego zatwierdzenia ugoda mediacyjna też jest wiążąca dla stron.

Kiedy sąd może nam pomóc
Problemy pojawiają się w sytuacji, gdy pomiędzy rodzicami relacje są na tyle zaburzone, iż uniemożliwiają porozumienie i potrzebna jest ingerencja sądu. W art.14a ust.4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest katalog spraw pilnych, których rozpoznaniem mogą obecnie zajmować się sądy. W katalogu tym brak jest natomiast spraw związanych z regulowaniem sprawowania opieki nad dziećmi, nie ma spraw o kontakty. Furtką jest jednak zapis, który znalazł się w art.14a ust.9 „Prezes właściwego sądu może zarządzić rozpoznanie każdej sprawy jako pilnej, jeżeli jej nierozpoznanie mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi …”. Tyle tylko, że to po stronie wnoszącej o rozpoznanie sprawy jest to, by wykazać, iż zachodzi niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, zwłaszcza dziecka. Warto zaznaczyć, iż dowodami na te okoliczności mogą być e-maile, sms-y i pisemne oświadczenia. A o co wnosić do sądu? Przede wszystkim trzeba się przygotować na złożenie wniosku o zabezpieczenie, które na czas trwania postępowania ureguluje opiekę nad dzieckiem. W takim wniosku - oprócz uregulowania kontaktów - można zamieścić wniosek o zagrożenie rodzicowi świadczeniem pieniężnym na wypadek niewykonania orzeczenia o kontaktach. Postanowienie o zabezpieczeniu będzie wykonalne z chwilą jego wydania, tak więc może ono szybko zmienić stan rzeczy. Bardzo ważne jest też, by złożyć wniosek o wydanie zabezpieczenia bez przeprowadzania rozprawy. W takiej sytuacji trzeba wykazać, iż jest to przypadek niecierpiący zwłoki. Analogiczne uwagi są co do wniosku o zmianę uprzednio wydanego orzeczenia sądowego.

Rodzic nie stosuje się do orzeczeń
Co jednak zrobić, gdy rodzic nie stosuje się do wcześniej wydanych orzeczeń lub samowolnie podejmuje działania związane z opieką nad dzieckiem? Przede wszystkim trzeba taką sytuację dokumentować, gdyż będzie ona podlegała ocenie sądu. Sąd powinien ocenić w przyszłości czy rodzice dbali o to, by dziecko było bezpieczne oraz o to, aby dziecko miało zrealizowane prawo do kontaktu z obojgiem rodziców. Choć nie można przewidzieć, kiedy taka ocena będzie miała miejsce, to jednak warto podkreślić, iż sądy zaczęły w chwili obecnej wyznaczać rozprawy na maj i co za tym idzie jest możliwość, aby zabezpieczenia w sprawach rodzinnych - tam gdzie sąd uzna, że musi być rozprawa - będą rozpoznawane przed wakacjami.

Robert Ofiara - adwokat specjalizujący się w sprawach rodzinnych i w kredytach frankowych, prowadzi kancelarię adwokacką, współpracuje z wieloma organizacjami pozarządowymi, w tym z Ogólnopolskim Pogotowiem dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska Linia" IPZ w ramach projektu Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców. Poradnik o tym tytule do pobrania ze strony www.standardyrozstania.pl.