Odpocznij, wycofaj się, naładuj akumulatory

Wanda Sztander

Niebieska Linia nr 2 / 2000

Do najlepszych pomysłów Stwórcynależy rytmiczność.

Wszystko co żyje - pulsuje. Pulsacja jestprzejawem rytmiczności życia: następujące po sobie pory roku, wdech - wydech,zbliżenie - oddalenie, wiara - zwątpienie. Śmierć zapisuje się płaską linią namonitorze i zanikiem pulsu - w tym zanik pulsu psychicznego. Pulsacji podlegateż nasza praca i odpoczynek.

 

Żadenokres historyczny w dziejach ludzkości nie sprzyjał szczególnie zachowaniu dobrejproporcji pomiędzy pracą a odpoczynkiem. Być może osoby z silnym i zdrowyminstynktem w tej sprawie mają tu więcej naturalnych osiągnięć, niż inni.Prawdopodobnie życie zgodne z rytmem przyrody sprzyja tym korzystnymproporcjom.

Przedwynalezieniem elektryczności i żarówki było zapewne mniej nerwic.

Zdajesię też, że w zgromadzeniach o charakterze duchowym proporcje te są lepiejzarysowane i staranniej przestrzegane niż w życiu codziennym, gdzie wprzeciwieństwie do klasztoru nie ma rygorów przewidujących określony czas namodlitwę i medytację, a więc czas na wycofanie się i odpoczynek.

Wielumoże tu gwałtownie zaprotestować, ponieważ medytacja i modlitwa nie są dlanich jedyną wartością, odpoczynek zaś rozumieją zupełnie inaczej: jakobezmyślnie wpatrywanie się w ekran telewizora, spotkanie z przyjaciółmi,taniec, gry, sport. Każdy może odpoczywać na swój własny sposób. Warto jednak,by robił to świadomie. Zastanówmy się może, co to znaczy: wycofanie się iodpoczynek.

Odpoczynekto rodzaj "płodozmianu",

oznaczaon aktywność przeciwstawną tej, od której odpoczywamy. Dlatego może być zarównobierność, jak aktywność fizyczna, w zależności od tego, co jest naszą "pracą".Od siedzenia w nieruchomej pozycji przy biurku odpoczynkiem jest ruch fizyczny,praca fizyczna zaś wymaga, aby usiąść lub nawet się położyć. Chcąc daćodpoczynek plecom, napiętym przy pisaniu tego tekstu, przespaceruję się popokoju i rozciągnę mięśnie. Nadal jednak mogę być zajęta tekstem, rozmyślając,jak ująć w słowa to, o co mi chodzi.

Wycofanie się to cośinnego. Nie musimy zmieniać rodzaju aktywności, aby się wycofać. Mogę "wycofaćsię" z pisania tego tekstu, nie zmieniając swej pozycji przy biurku. Po prostuzajmę się czym innym (innym tekstem lub porządkowaniem zawartości komputera),kierując swoją uwagę w inne rejony i tematy. Wycofanie się związane jest raczejz gospodarowaniem uwagą, niż rodzajem aktywności. Dobrze obrazuje topowiedzenie o "oderwaniu się" od tego, czym jesteśmy zajęci.

Jeśli jednak zechcęzarówno odpocząć, jak i wycofać się, wstanę, przeciągnę mięśnie i równocześnieprzeniosę uwagę w inne rejony, podziwiając dajmy na to widok za oknem lubprzemawiając czule do kota. Jeśli patrząc przez okno nie uda mi się "oderwać"od składania zdań, oznacza to, że nie udało mi się wycofać swej uwagi.Przemawianie do kota może mi w tym pomóc, o ile nie będę mu cytować tekstu.

Znamydobrze ten męczący stan -

odpoczynekbez wycofania się.

Tańczęi myślę o pacjencie. Rozmawiam z mężem i irytuję się remontem w pracy. Idę naspacer i myślę wyłącznie o tym, jak gospodarować wydatkami do wakacji, by nawszystko starczyło. Może nawet żałuję, że nie wzięłam z biurka kalkulatora.Mówimy wtedy do siebie: "Paranoja! Żeby nie móc oderwać się od tego! Czystewariactwo!" Co to znaczy wycofanie się i odpoczynek dla tych, którzy pracują zludźmi, dotykając ich najbardziej bolesnych spraw? Moim zdaniem, oznacza toodpoczynek od ludzi i od bólu oraz wycofanie uwagi w rejony, które sprzyjajątakiemu odpoczynkowi. Nie jest to łatwe.

Dlaosób pomagającym innym ludziom wycofanie uwagi od ludzkiego bólu może powodowaćpoczucie winy. Czyż można odpoczywać, gdy w świecie jest tyle cierpienia?Zwróćmy uwagę, że motywacja do pracy psychologicznej z innymi ludźmi wynikanajczęściej z osobistych idei (w niedużym stopniu z możliwości lepszego życiamaterialnego) i jest oparta o wrażliwość osobistą, empatię i zrozumienie.Mieszanka idealizmu (w najlepszym sensie) i wrażliwości to nie jest coś, copozwala odpoczywać, gdy inni są w biedzie.

Dodatkowo, samo intensywneemocjonalnie obcowanie z innymi ludźmi powoduje często silny stres emocjonalny(bo trudno nie przeżywać). To co jest odpoczynkiem od stresu tego rodzaju, towyciszenie emocji poprzez odejście od ludzi. Samotność sprzyja po prostuodpoczynkowi od ludzkich problemów. Tak więc jednym z kierunków poszukiwaniaodpoczynku to samotność lub stabilne, kameralne towarzystwo. W żadnym raziedwójka dzieci z kolejnymi problemami. Środowisko domowe rzadko wpływa kojąco,jeśli chodzi o odpoczynek od ludzkich trudnych spraw. Nie jest wycofaniem się zrelacji.

Wycofanieprzebiega łatwiej, jeśli znajdziemy aktywność konkurencyjną. Kontakt zezwierzętami, przyrodą, zabawa, zmęczenie czysto fizyczne. Ponieważ nasza uwaganie znosi próżni, trzeba więc zaoferować jej coś innego w miejsce silnychemocji i ludzkich problemów. Dlatego właśnie niektórzy z nas sięgają pomodlitwę lub medytację, do czego zresztą trzeba niezłej, zdrowej dyscypliny.Dlatego też wielu z nas zajmuje uwagę muzyką, głupiutkim filmem, krzyżówką. Niema powodów, by używać wyłącznie jednej formy wycofania się i odpoczynku. Teostatnie, także pomagają wycofać się z tego, co zmęczyło. Ostatecznie jednakkażdy potrzebuje

znaleźćswój sposób,

którybędzie łączył odpoczynek z wycofaniem się, przez co naładujemy na nowo naszeakumulatory energetyczne.

Nie zapominajmy też otym, co wynika z dobrodziejstwa i mądrości rytmu życiowego. Ponieważakumulatory trzeba ładować w pewnym rytmie (wyczerpanie - ładowanie) i ponieważcykl tygodniowy został w tej sprawie uznany przez wszystkie kultury "pracujące"za właściwy, ładowanie to powinno odbywać się właśnie co tydzień. Dlategozaplanuj sobie w ciągu tygodnia możliwość wycofania się i odpoczynku. Zrób tobez poczucia winy.

W.S.